Người Tìm Hiểu

CARL JUNG VỚI GIẤC MƠ VÀ SƠ NGUYÊN TƯỢNG (Phần Một)

Ngoài các Trò Chơi có tính cách sáng tạo, Carl Jung còn chú ý đến các Giấc Mơ. Ông nhận thấy các  bệnh nhân thường tự ý thuật lại với ông những giấc mơ cùng với các hình ảnh, ý nghĩ có trong  trí tưởng tượng của họ. Và ông đặt với họ những câu hỏi chẳng hạn ” Nó đến từ đâu ?” “Ông (hay bà, cô, cậu) nghĩ gì về điều đó ?” ” Ông (bà, cô, cậu) có cảm giác như thế nào về giấc mơ?”. Sự giải thích các giấc mơ cùng các hình ảnh tưởng tượng có vẻ đi theo sau với sự đồng ý của các bệnh nhân, chính các câu trả lời và liên tưởng của họ. Thêm một lần nữa, Jung cố tình tránh xử dụng các quy tắc lý thuyết : ông chỉ thử giúp các bệnh nhân hiểu ý nghĩa các hình tượng của chính họ mà thôi.

Đồng thời, Jung cũng bị quyến rủ bởi chính các giấc mơ của mình. Và ông đã bỏ ra rất nhiều thời giờ để thử giải thích chúng, mặc dầu công việc này đôi khi tỏ ra rất khó khăn.  

Vào năm 1913, Carl Jung bắt đầu cảm thấy có một áp lực mịt mùng phát xuất từ chính nội tâm ông tiến ra phía bên ngoài. ‘Hình như có cái gì đó trong không khí’. Bầu khí quyển trở nên u ám hơn vì hình như sự áp bức đến từ nội tâm ông đang trở thành một thực tại cụ thể. Trong một chuyến hành trình, Jung thấy như trong một giấc mơ, cảnh tượng ‘áp đảo’ của một trận lũ lụt khổng lồ  với nước đang dâng cao che phủ toàn bộ vùng Bắc Âu Châu. Các ngọn núi được nâng lên cao hơn để bảo vệ nước Thụy Sĩ của ông, nhưng chung quanh ông thấy những mảnh vụn đổ nát của nền Văn Minh và các xác chết đang trôi giạt trong một biển cả đẩm đầy máu. Toàn thể cảnh mộng kéo dài khoảng một tiếng đồng hồ khiến Jung cảm thấy rất khó chịu. Hai tuần sau, cảnh mộng trên xuất hiện trở lại với cường độ gia tăng.

Rồi tiếp tục một giấc mơ khác được lập đi lập lại nhiều lần vào đầu năm 1914 về một cảnh đất liền bị ‘đóng băng’ ngay giữa mùa Hè.Thế Chiến I bùng nổ vào tháng Tám năm 1914. Và Jung biết là các kinh nghiệm nội tâm của chính ông bằng các nào đó đã trùng hợp với các kinh nghiệm cụ thể của Nhân Loại.

Jung ý thức được rằng cách duy nhất nhằm thử giải quyết vấn đề trên là ông phải bắt đầu ghi chép cẩn thận và nghiên cứu về các giấc mơ và các điều tưởng tượng của chính mình. Jung  bắt đầu ghi chép các ý tưởng đến trong đầu mình trong khi chơi các trò chơi sáng tạo.

Một luồng hình ảnh tưởng tượng khổng lồ bắt đầu ‘bung ra’ và Jung cảm thấy không tự lực được trước một thế giới xa lạ. Thực rất khó khăn cho ông phải đương đầu với. Và Jung có cảm tưởng như phải chịu đựng không dứt một loạt sấm sét trong nội tâm ông. Tuy nhiên, đồng thời Jung cũng cảm thấy mình giữ vững được tinh thần và ông thâm tín rằng mình phải tìm cho ra ý nghĩa trong các điều trên, không những cho chính mình mà còn cho các bệnh nhân nữa hầu hiểu rõ hơn các vấn đề của họ. Jung phải ‘vật lộn’ với tình trạng tâm lý trên và viết tất cả điều đó xuống giấy. Và thường phải luyện tập Yoga nhằm thử kiểm soát các cảm xúc quá độ của mình.

Vào thời kỳ đó, Jung nhận thấy khi viết, ông thường dùng ngôn ngữ theo lối ‘thậm xưng’.Ông cảm thấy bối rối với lối dùng chữ ‘hoa mỹ’ và thường muốn chống lại loại khuynh hướng tưởng tượng kỳ lạ này, nhưng ông cố gắng xem tất cả sự việc nêu trên như là một loại thử nghiệm khoa học. Jung biết quá về sự nguy hiểm trở thành ‘con mồi’ cho các hình tượng của chính mình, cũng như nguy cơ dễ dàng rơi vào chứng thác loạn tinh thần. Ông thường tưởng tượng đang tuột một con dốc cho đến khi chạm đến độ sâu cỡ 300m. Sau đó, Jung cảm thấy đang ở trong một vực thẳm khổng lồ với một không gian trống không. Ông có cảm tưởng như đang bước vào thế giới của những người chết nơi đây ông bắt đầu gặp những sinh vật kỳ dị.

Trong một cảnh mộng, Jung gặp hai nhân vật: một thiếu nữ xinh đẹp đi kèm với một ông già có râu. Các nhân vật này là thí dụ về cái mà Jung đặt tên là Linh Tượng hay Sơ Nguyên Tượng (Archetype) làm thành nội dung căn bản trong các lãnh vực như Tôn Giáo, Huyền Thoại, Nghệ Thuật, Truyền Thuyết. Chúng là thành phần của Vô Thức Cộng Thông (the collective unconscious) và xuất hiện nơi Tâm Thức con người qua Giấc Mơ và cảnh mộng. Sự gặp gỡ với các ‘sơ nguyên tượng’ nêu trên thường kèm theo với cảm giác về sư hiện diện có tính cách ‘Thần Linh’ và ngôn ngữ mà các nhân vật này xử dụng có tính  ‘thậm xưng’ như Jung đã đề cập ở trên.

  Jung có cảm tưởng là ‘ông già’ trong giấc mơ của mình tương ứng với Elijah, một vị Tiên Tri trong Cựu Ước, và ‘thiếu nữ’ tương ứng với Salome, ‘sơ nguyên tượng’ về người phụ nữ có sức ‘cám dỗ’ trong Tân Ước. Những năm tháng sau, Jung nhận rõ rằng cặp đôi kỳ quặc này thường xuất hiện trong các Huyền Thoại. Nhân vật Elijah là biểu tượng của vị Tiên Tri già cả khôn ngoan, tượng trưng cho kiến thức, sự Hiểu Biết, còn Salome là biểu tượng của Tình Dục. Trong giấc mơ của Jung, các nhân vật này đi kèm với một con rắn đen to lớn mà theo Jung, thường là đối trọng của vị Anh Hùng trong Huyền Thoại.

Một thời gian sau, Jung khám phá ra một ‘Sơ Nguyên Tượng’ khác tiến triển từ nhân vật Elijah: đó là Philemon, vị Hiền Triết ngoại giáo là biểu tượng của sự Hiểu Biết nhất là liên quan đến khuynh hướng Huyền Niệm. Nhân vật này xuất hiện lần đầu tiên trong một giấc mơ của Jung dưới hình dáng của một ông già bay tới từ một khung trời xanh biếc với những cục đất bay lơ lửng trong đó. Philemon có cặp sừng của một con bò đực và đôi cánh của một con chim bói cá. Nhân vật này mang theo một chùm chìa khóa và cầm sẵn một chìa trong tay như sẵn sàng mở một cái khóa.. Jung vẽ lại cảnh tượng của sự xuất hiện của Philemon và một thời gian ngắn sau đó tìm thấy xác một con chim bói cá  chết trong vườn nhà ông  nằm cạnh bờ hồ. Đó là một việc rất kỳ quặc vì chim bói ca rất hiếm trong vùng này.

Jung xem sự xảy ra tình cờ này như cung cấp  dấu chỉ về một niềm hiểu biết sâu sắc chủ yếu rằng có những điều trong Tâm Thức mà chúng ta không phải là tác giả. Chúng tự ‘sản xuất’ lấy và có đời sống riêng của chúng. Jung bắt đầu có những buổi nói chuyên kéo dài với Philemon và cả việc  đi dạo với nhân vật này trong vườn nhà ông.

Philemon giảng cho Jung hiểu rằng chúng ta không sản sinh ra các ý tưởng của mình. Ý Tưởng có đời sống riêng của chúng như chim trên trời hay người ở trong một căn phòng.

 Jung giải thích là chính Philemon dạy cho Jung về tính chất Khách Quan hay Thực Tại cụ thể của Tâm Thần (Psyche). Jung nhận thức ra rằng  có cái gì đó trong ông có thể nói về những vấn đề mà ý thức của ông không hay biết, cũng như có thể hành động chống lại cả ông nữa. Các cuộc gặp gỡ với các ‘sơ nguyên tượng’ rất quan trọng vì nó giúp Jung ‘nhân cách hóa’ các khía cạnh của Vô Thức của chính mình. Vì bằng cách nào đó, tính cách ‘riêng rẽ’ của chúng đối với Jung, cho phép ông đặt chúng trong một mối tương quan với phần Ý Thức của mình mà không sợ bị sa lầy vào trong những cách thức bày tỏ của Vô Thức có nguy cơ dẫn tới tình trạng nhiễu loạn tâm thần.

 Philemon đã trở thành nhà ‘dẫn đạo tinh thần’ (guru) của Jung. Về mặt Tâm Lý, Philemon  có vẻ như có sự Hiểu Biết thấu thị cao hơn. Những năm tháng sau đó, Jung có dịp làm quen với một Trí Thức gốc Ấn, bạn của Gandhi. Jung mừng khi biết là nhà trí thức gốc Ấn này  không cảm thấy sự kiện Jung có một ‘guru’ có gốc ‘thần linh’ là có vấn đề, mà còn cho Jung biết rằng nhiều người khác cũng ở trong trường hơp tương tự như Jung.

Vào năm 1916, Jung quyết định mặc cho một hình thức cụ thể các ý tưởng và sự hiểu biết thấu thị mà Jung học được từ Philemon.Một bầu khí động đậy đầy tính quái gỡ bắt đầu tập hợp trong căn nhà của Jung. Các con Jung bắt đầu thấy những nhân vật bận đồ trắng xuất hiện ban đêm và ngay cả chăn mền của chúng cũng bị giật ra khỏi giường . Cái bấm chuông ở cửa chính ‘ren’ một cách ‘điên cuồng’, mặc dầu không có ai hiện diện  ở đó cả, Và cả căn nhà Jung có bầu khí dầy đặc với ‘hồn linh’. Và cả đám ‘hồn linh’ xâm nhập vào nhà Jung và nói với Jung rằng: “Chúng tôi trở về từ Jerusalem và ở đó chúng tôi không tìm thấy những gì chúng tôi muốn kiếm “

Đến thời điểm này, Jung bắt đầu đặt bút xuống để viết và viết luôn một mạch  3 ngày liền với nội dung tuôn trào. Ông đặt tên cho  bài viết này là ‘Bảy Bài Thuyết Giảng’. Bài được viết như Jung đang nói chuyên với người chết, và đó là một hình thức nhằm thể hiện ra bên ngoài nội dung của tình trạng giao động đang diễn ra trong đầu óc ông.

Các ‘hồn linh’ đều tan biến sau đó cũng như chấm dứt hiện tượng ‘ma ám’ kỳ quặc nêu trên. Jung giải thích đó là những hiện tượng mà Jung gọi là VƯỢT TÂM LÝ BÌNH THƯỜNG (Parapsychological) mà  cách nào đó bị gây ra do trạng thái Tâm Lý với Cảm Xúc cao độ của chính Jung lúc đó.      

 Carl Jung  

(Còn tiếp)

  (1) Ruth Berry, “Jung“, Hodder & Stoughton, London, England, 2000, tr.22-24

[Tác Giả] [Lãnh Vực]

 

Tìm Kiếm